Gratis eigen bezorging vanaf €175
Sparen voor korting op volgende bestelling
Specialist in paardenvoer & supplementen
Home » Kennisbank » Begrippen » Pagina 3

Begrippen A–Z

Van aminozuren tot zink: alle begrippen rond paardenvoeding kort uitgelegd. Kom je een term tegen op een voeretiket of in een voeradvies? Hier vind je wat het betekent.

A

Aanvullend diervoeder
Wettelijke term voor voer dat alleen samen met ander voer een volledig rantsoen vormt. Denk aan supplementen, balancers en de meeste brokken. Je ziet de term op het etiket, meestal met een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.
Aminozuren
De bouwstenen van eiwit. Een paard kan een deel zelf maken, maar de essentiële aminozuren moeten uit het voer komen. Voor spieropbouw telt daarom niet alleen hoeveel eiwit er in het rantsoen zit, maar ook welke aminozuren.
Artrose
Artrose is een aandoening waarbij het kraakbeen in een gewricht langzaam slijt en het gewricht verandert. Het paard wordt stijver en kan kreupel gaan lopen. De diagnose en behandeling horen bij de dierenarts; met voeding, gewicht en beweging ondersteun je het paard.

B

B-vitamines
Groep wateroplosbare vitamines die een rol spelen in de energiestofwisseling. Gezonde darmbacteriën maken bij een paard zelf B-vitamines aan. Extra aanvulling komt vooral ter sprake bij veel stress, zwaar werk of een verstoorde darmflora.
Balancer
Een balancer is een geconcentreerde brok met vitaminen, mineralen, sporenelementen en vaak hoogwaardig eiwit, in een kleine dagelijkse portie. Hij vult aan wat hooi en gras missen, zonder veel energie toe te voegen. Daardoor past hij goed bij paarden die weinig of geen krachtvoer krijgen.
Bietenpulp
Bietenpulp is wat er van de suikerbiet overblijft nadat de suiker eruit is gehaald. Het is een vezelrijk voer dat energie levert zonder veel zetmeel. Je weekt het in water voordat je het voert, bijvoorbeeld als basis voor een slobber.
Biotine
Biotine is een B-vitamine (ook wel vitamine B8 of vitamine H) die het paard nodig heeft voor de aanmaak van keratine, het eiwit in hoorn, huid en haar. Het wordt vooral gegeven ter ondersteuning van de hoornkwaliteit bij paarden met brokkelige of zwakke hoeven.
Brok
Krachtvoer dat tot korrels is geperst. Alle ingrediënten zitten in elke korrel, zodat een paard niet kan selecteren. Er zijn brokken voor uiteenlopende doelen, van onderhoud tot sport, en ook varianten met weinig suiker en zetmeel.

C

Calcium-fosforverhouding
De verhouding tussen calcium en fosfor in het totale rantsoen. Voor volwassen paarden wordt vaak minimaal 1,5 : 1 aangehouden. Granen en zemelen bevatten relatief veel fosfor, luzerne juist veel calcium.
Conditiescore
Een cijfer voor de vetbedekking van een paard, vaak op een schaal van 1 tot 9. Je voelt en kijkt bij onder meer de hals, de ribben, de schoft en de staartinplant. Zo volg je of het rantsoen past bij het paard.
Cribben
Stereotiep gedrag waarbij een paard met de tanden ergens op steunt en lucht naar binnen trekt. Het wordt vaak in verband gebracht met lange periodes zonder ruwvoer, weinig beweging en weinig contact met soortgenoten. Overleg bij twijfel met je dierenarts.
Cushing (PPID)
Cushing, officieel PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction), is een hormonale aandoening van de hypofyse die vooral bij oudere paarden en pony's voorkomt. De dierenarts stelt de diagnose en behandeling. Met het rantsoen houd je rekening met suiker, zetmeel, conditie en vachtverzorging.

D

Droge stof
Wat overblijft van voer als je al het water eruit haalt. Gras bevat veel water, hooi weinig. Door rantsoenen in droge stof te vergelijken, zie je wat een paard echt binnenkrijgt aan energie en voedingsstoffen.
Duivelsklauw
Duivelsklauw (Harpagophytum procumbens) is een plant uit zuidelijk Afrika waarvan de gedroogde wortel als kruidensupplement wordt gebruikt. Bij paarden wordt het vaak gegeven ter ondersteuning van soepele gewrichten en spieren. Let op: het staat op de lijst van verboden middelen in de paardensport.

E

Elektrolyten
Elektrolyten zijn zouten en mineralen, zoals natrium, chloride, kalium, calcium en magnesium, die in het lichaam het vochtevenwicht, de spierwerking en de prikkelgeleiding regelen. Een paard verliest ze vooral via zweet. Bij veel zweten kan aanvullen nodig zijn.
EMS en insulineresistentie
EMS (Equine Metabool Syndroom) is een stofwisselingsstoornis waarbij een paard insulineresistent is, vaak samen met overgewicht. Het lichaam reageert dan minder goed op insuline. Daardoor neemt het risico op hoefbevangenheid toe. Voeding en beweging spelen een grote rol.
Energiebehoefte
De hoeveelheid energie die een paard per dag nodig heeft. Die hangt af van gewicht, leeftijd, werk, temperatuur en of een merrie drachtig is of zoogt. Het rantsoen moet daarop aansluiten om het gewicht stabiel te houden.
Enkelvoudig voedermiddel
Voer dat uit één grondstof bestaat, zoals haver, lijnzaad, bietenpulp of luzerne. Op het etiket staat dan 'voedermiddel'. Je gebruikt het los of om een rantsoen gericht aan te vullen.

F

Fructaan
Een suikerachtige reservestof in gras. Gras slaat meer fructaan op bij zon in combinatie met kou, droogte of stress. Bij paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid let je daarom op het moment en de duur van de weidegang.

G

Gerst
Graansoort die als krachtvoer wordt gebruikt. Gerst bevat meer zetmeel dan haver en wordt meestal ontsloten (geplet, gepoft of gevlokt) gevoerd, zodat een paard het beter kan verteren.
Gist
Levende of gedroogde gistcellen die aan voer of supplementen worden toegevoegd. Gist kan bijdragen aan een stabiele darmflora en een goede benutting van ruwvoer. Ze worden vaak gegeven bij voerwissels of veel krachtvoer.
Glucosamine
Glucosamine is een aminosuiker die het lichaam gebruikt als bouwsteen voor kraakbeen en gewrichtsvloeistof. In supplementen voor paarden wordt het gegeven ter ondersteuning van soepele gewrichten, vaak samen met chondroïtine of MSM.
Graanvrij
Voer zonder haver, gerst, maïs, tarwe of andere granen. Graanvrij betekent niet automatisch weinig suiker en zetmeel; kijk daarvoor naar het NSC-gehalte op het etiket.
Grascobs
Gedroogd, fijngehakt gras dat tot staafjes is geperst. Na weken in water vormen ze een ruwvoervervanger, bijvoorbeeld voor oudere paarden met slechte tanden. Het suikergehalte verschilt per partij en type gras.

H

Haver
Traditionele graansoort voor paarden. Haver bevat minder zetmeel dan gerst of maïs en het zetmeel is relatief goed verteerbaar in de dunne darm. Voor paarden die gevoelig zijn voor zetmeel is haver minder geschikt.
Hoefbevangenheid
Hoefbevangenheid (laminitis) is een pijnlijke ontsteking van de lamellen die het hoefbeen in de hoef verankeren. Het is altijd een spoedgeval voor de dierenarts. Met voeding en weidegang houd je rekening met paarden die er gevoelig voor zijn.
Hooi
Hooi is gemaaid en op het land gedroogd gras dat als ruwvoer de basis vormt van het rantsoen van een paard. Een paard eet meestal 1,5–2% van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag (droge stof). De kwaliteit en het suikergehalte van het hooi bepalen voor welk paard het past.
Hooicobs
Gemalen hooi dat tot staafjes is geperst. Geweekt zijn ze een alternatief als een paard lang hooi niet goed kan kauwen. Omdat de vezels kort zijn, vervangen ze de kauwtijd van lang hooi niet.
Hooilage
Gras dat tot een hoog droge-stofgehalte is gedroogd en daarna luchtdicht is ingepakt. Het zit tussen hooi en kuilgras in. Hooilage is meestal stofarm en wordt daarom vaak gevoerd aan paarden met gevoelige luchtwegen.

K

Kauwtijd
De tijd die een paard per dag kauwt. Een paard is gemaakt om vele uren per dag te eten, en kauwen zorgt voor speeksel dat maagzuur buffert. Ruwvoer met lange vezels geeft de meeste kauwtijd.
Koliek
Koliek is de verzamelnaam voor buikpijn bij paarden. Het kan gaan om lichte krampen, maar ook om een verstopping of een darmdraaiing die levensbedreigend is. Zie je signalen van koliek, bel dan direct de dierenarts.
Koper
Sporenelement dat onder meer een rol speelt bij pigmentvorming, bindweefsel en hoornkwaliteit. Nederlands gras en hooi bevatten vaak weinig koper. De verhouding met zink is belangrijk, want beide beïnvloeden elkaars opname.
Krachtvoer
Verzamelnaam voor voer met veel energie per kilo, zoals brok, muesli en granen. Krachtvoer is een aanvulling op ruwvoer, niet de basis. Veel paarden met licht werk hebben weinig of geen krachtvoer nodig.
Kruiden
Gedroogde planten die los of in mengsels aan paarden worden gegeven, bijvoorbeeld om het rantsoen te variëren of de smaak te verbeteren. Niet elk kruid is geschikt voor elk paard. Let op bij drachtige merries en bij wedstrijden met dopingregels.
Kuilgras
Gras dat nat is ingekuild en door fermentatie houdbaar wordt. Het bevat meer water en is zuurder dan hooilage. Voor paarden moet kuilgras goed geconserveerd zijn; een beschadigde baal of schimmel is een risico.

L

Lijnolie
Olie geperst uit lijnzaad, met een hoog gehalte aan omega-3-vetzuren. Je gebruikt lijnolie om extra energie te geven zonder zetmeel, of voor de vetzuurbalans in het rantsoen. Bouw de hoeveelheid langzaam op.
Lijnzaad
Zaad van de vlasplant met veel olie en omega-3. Rauw lijnzaad moet gekookt worden; er bestaan ook kant-en-klare, ontsloten varianten. Paardeneigenaren voeren het vaak voor een glanzende vacht.
Liksteen
Een liksteen is een blok zout, soms aangevuld met mineralen, waaraan je paard zelf kan likken. Het zorgt vooral voor natrium en chloride, die in hooi en gras maar weinig voorkomen. Een liksteen in stal of weide is voor de meeste paarden een eenvoudige basis.
Luzerne
Luzerne is een vlinderbloemig voedergewas dat je paard als ruwvoer krijgt, bijvoorbeeld gehakseld, als cobs of als hooi. Het bevat van nature veel eiwit en calcium en vaak minder suiker dan grashooi. Het is een aanvulling op hooi, geen vervanging.
Luzernecobs
Gedroogde luzerne die tot staafjes is geperst. Ze bevatten veel eiwit en calcium en relatief weinig suiker. Geweekt zijn ze bruikbaar als slobber of als deel van het ruwvoer, bijvoorbeeld voor oudere paarden.
Lysine
Essentieel aminozuur dat een paard niet zelf kan maken. Het is vaak het eerste aminozuur dat tekortschiet in een rantsoen op basis van hooi en granen. Daarom staat het gehalte op veel etiketten van sport- en opfokvoer.

M

Maagzweren (EGUS)
Maagzweren zijn beschadigingen van het maagslijmvlies van het paard. De verzamelnaam is EGUS (Equine Gastric Ulcer Syndrome). Ze komen veel voor, ook bij paarden die er gezond uitzien, en hangen sterk samen met voer, voerpauzes, training en stress.
Magnesium
Magnesium is een mineraal dat een paard dagelijks nodig heeft voor een normale werking van spieren, zenuwen en energiestofwisseling. Een paard haalt het vooral uit ruwvoer en krachtvoer. Een supplement kan zinvol zijn als het rantsoen te weinig levert.
Maïs
Graansoort met veel zetmeel en energie. Maïs wordt voor paarden meestal gepoft of gevlokt, omdat rauwe maïs slecht verteerbaar is. Voor paarden die gevoelig zijn voor suiker en zetmeel is maïs minder geschikt.
Mariadistel
Distelachtige plant waarvan het zaad in kruidenmengsels en supplementen voor paarden wordt verwerkt. Het zaad bevat de stof silymarine. Vraag je dierenarts om advies als je paard leverproblemen heeft of medicijnen krijgt.
Melasse
Stroperig bijproduct van de suikerproductie. Melasse maakt voer smakelijker en gaat stof tegen, maar voegt suiker toe. Bij paarden die suiker moeten beperken kijk je daarom of er melasse in het voer zit.
Mengvoeder
Wettelijke term voor voer dat uit meerdere grondstoffen bestaat, zoals de meeste brokken en muesli's. Op het etiket staan de ingrediënten in volgorde van gewicht, met het grootste aandeel eerst.
Mineralen
Anorganische voedingsstoffen die een paard nodig heeft, zoals calcium, fosfor, magnesium, natrium en kalium. Ruwvoer levert een deel, maar de gehaltes wisselen sterk per partij. Een mineralensupplement of balancer vult tekorten aan.
Mok
Mok is een huidontsteking aan de onderbenen van het paard, meestal in de kootholte achter de kogel. De huid wordt rood, schilferig of nat, met korsten en soms kloven. Het heeft vaak meerdere oorzaken, zoals vocht, modder, mijten of bacteriën.
MSM
MSM (methylsulfonylmethaan) is een organische zwavelverbinding. Zwavel is een bouwsteen van bindweefsel, kraakbeen, hoorn en haar. MSM wordt bij paarden vooral gegeven ter ondersteuning van soepele gewrichten en spieren, vaak samen met glucosamine.
Muesli
Krachtvoer met losse, herkenbare ingrediënten zoals vlokken, granen en stukjes brok, vaak met een laagje olie of melasse. Muesli is smakelijk, maar een paard kan eruit selecteren. Het suikergehalte verschilt sterk per soort.

N

NSC
Afkorting van non-structural carbohydrates: de som van suiker en zetmeel in voer. Bij paarden met insulineresistentie, EMS of een verleden van hoefbevangenheid wordt vaak een laag NSC-gehalte geadviseerd. Niet elk etiket vermeldt het.

O

Omega-3
Groep onverzadigde vetzuren die een paard niet zelf kan maken. Vers gras bevat veel omega-3, hooi veel minder. Lijnzaad en lijnolie zijn bekende bronnen om het rantsoen aan te vullen, bijvoorbeeld voor huid en vacht.
Onderhoudsbehoefte
Wat een volwassen paard nodig heeft om op gewicht te blijven zonder werk, dracht of groei. Het is het startpunt van elk voeradvies. Werk, kou of een zogende merrie komen daar bovenop.

P

Prebiotica
Vezels die het paard zelf niet verteert, maar die dienen als voeding voor nuttige darmbacteriën. Voorbeelden zijn FOS en MOS. Prebiotica worden vaak samen met probiotica of gist gebruikt.
Probiotica
Probiotica zijn levende micro-organismen, zoals gistcellen en melkzuurbacteriën, die je aan het voer toevoegt. Ze dragen bij aan een stabiele darmflora. Paarden krijgen ze vaak rond voerwissels, transport, stress of bij een gevoelige spijsvertering.
PSSM en spierbevangenheid
PSSM (polysaccharide storage myopathy) is een spieraandoening waarbij de spieren suikers anders opslaan en verwerken. Daardoor kan een paard last krijgen van stijfheid, pijnlijke spieren of spierbevangenheid. De diagnose hoort bij de dierenarts; voeding en beweging spelen een grote rol.
Psyllium
Psyllium is het zaad of de zaadhuid van de vlozaadplant (Plantago ovata). Het bevat veel oplosbare vezels die met water een gel vormen. Bij paarden wordt het vooral in kuren gegeven, vaak aan paarden die op een zandige ondergrond staan of eten.

R

Rijstzemelen
Bijproduct van het pellen van rijst, met veel vet en relatief weinig zetmeel. Ze worden gebruikt om energie toe te voegen voor aankomen of conditie. Rijstzemelen bevatten veel fosfor, dus let op de calcium-fosforverhouding.
Rotstraal
Rotstraal is een infectie van de straal van de hoef door bacteriën en schimmels. Je herkent het aan een zwarte, smeuïge en sterk ruikende afscheiding in de groeven naast en in de straal. De hoefsmid en dierenarts beoordelen en behandelen; met hygiëne en voeding ondersteun je gezonde hoorn.
Ruw eiwit
Het totale eiwitgehalte van voer zoals het op het etiket staat. Het zegt iets over de hoeveelheid, niet over de kwaliteit of verteerbaarheid. Voor de kwaliteit kijk je ook naar aminozuren zoals lysine.
Ruw vet
Het vet- en oliegehalte van voer op het etiket. Vet levert ruim twee keer zoveel energie als zetmeel. Voer met meer vet wordt vaak gebruikt voor paarden die moeten aankomen of weinig zetmeel mogen.
Ruwe as
Wat overblijft als voer volledig verbrand wordt: de mineralen plus eventueel zand of grond. Op het etiket geeft ruwe as een indruk van het mineralengehalte. Een hoge waarde in ruwvoer kan op vervuiling met zand wijzen.
Ruwe celstof
Maat voor het vezelgehalte van voer op het etiket. Meer ruwe celstof betekent meestal meer structuur en minder snelle energie. Ruwvoer bevat veel ruwe celstof, granen weinig.
Ruwvoer
De basis van elk paardenrantsoen: gras, hooi, hooilage, stro en vergelijkbaar vezelrijk voer. Een paard eet meestal ±1,5–2% van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag (droge stof). Pas daarna kijk je wat er nog ontbreekt.

S

Selenium
Sporenelement dat samen met vitamine E bijdraagt aan de bescherming van cellen, onder meer in spieren. Nederlandse bodems bevatten weinig selenium. Het verschil tussen tekort en te veel is klein, dus stapel supplementen niet zomaar.
Slobber
Een slobber is voer dat je met water inweekt tot een zachte, vochtige maaltijd. Meestal bestaat een slobber uit vezelrijke ingrediënten zoals bietenpulp, grascobs, luzerne of lijnzaad. Het is makkelijk te eten en je paard krijgt er extra vocht mee binnen.
Slowfeeder
Een slowfeeder is een hooinet, hooizak, ruif of bak met kleine openingen, waardoor een paard zijn hooi langzamer opeet. Zo duurt een portie ruwvoer langer en staat het paard minder lang zonder iets te eten. Dat past beter bij het natuurlijke eetgedrag van paarden.
Sporenelementen
Mineralen die een paard in zeer kleine hoeveelheden nodig heeft, zoals zink, koper, selenium, mangaan en jodium. Ruwvoer levert ze vaak in te lage of onevenwichtige hoeveelheden. Een balancer of mineralensupplement vult dat aan.
Stro
De gedroogde stengels van graan na de oogst. Stro bevat weinig energie, eiwit en suiker, maar veel vezels. Het wordt gebruikt om de kauwtijd te verlengen bij paarden die op dieet zijn; voer het altijd gemengd met hooi.
Structuurvoer
Voer met lange vezels die een paard goed moet kauwen, zoals gehakseld hooi, stro of luzerne. Het verlengt de eettijd en zorgt voor speekselvorming. Je mengt het vaak door krachtvoer, zodat een paard rustiger eet.
Suiker en zetmeel
Snel beschikbare koolhydraten in voer, samen ook NSC genoemd. Ze leveren snelle energie, maar te veel per maaltijd belast de spijsvertering en de bloedsuikerspiegel. Gevoelige paarden krijgen daarom vaak voer met een laag gehalte.

V

Verteerbare energie (MJ)
De energie uit voer die een paard na vertering kan opnemen, uitgedrukt in megajoule (MJ) per kilo. Hiermee vergelijk je hoeveel energie verschillende voersoorten leveren. Sommige etiketten gebruiken een andere eenheid, zoals EWpa.
Vitamine A
Vetoplosbare vitamine die onder meer bijdraagt aan het gezichtsvermogen, de huid en de slijmvliezen. Paarden maken vitamine A uit bètacaroteen in vers gras. In hooi neemt het gehalte af naarmate het langer ligt.
Vitamine D
Vetoplosbare vitamine die betrokken is bij de opname van calcium en fosfor en daarmee bij de botten. Paarden maken vitamine D aan onder invloed van zonlicht. Paarden die veel binnen staan, krijgen het vooral via het voer.
Vitamine E
Vitamine E is een vetoplosbare vitamine die werkt als antioxidant. Het beschermt cellen, vooral in spieren en zenuwen, tegen schade door vrije radicalen. Vers gras bevat veel vitamine E, hooi veel minder. Daarom is aanvullen vaak nodig als een paard weinig weidegang heeft.
Voederwaarde
De hoeveelheid energie, eiwit en andere voedingsstoffen die een voer levert. Bij ruwvoer verschilt de voederwaarde sterk per partij. Een ruwvoeranalyse laat zien wat je paard werkelijk binnenkrijgt.
Voordroog
Gras dat eerst deels op het land is gedroogd en daarna luchtdicht is verpakt. Het is natter dan hooilage en droger dan kuilgras; de termen worden in de praktijk door elkaar gebruikt. Vraag daarom naar het droge-stofgehalte.
Vrij mestwater
Vocht dat los van de mest uit de anus komt, terwijl de mest zelf vaak normaal gevormd is. Het geeft vieze achterbenen en een vieze staart. Laat de oorzaak door je dierenarts onderzoeken en bespreek ook het ruwvoer.

Z

Zetmeelarm
Voer met weinig zetmeel, meestal omdat er weinig of geen granen in zitten. Het wordt vaak gekozen voor paarden die gevoelig zijn voor zetmeel of een gevoelige maag hebben. Kijk ook naar het suikergehalte, want zetmeelarm is niet altijd suikerarm.
Zink
Sporenelement dat bijdraagt aan een normale huid, vacht en hoorn. Ruwvoer bevat vaak te weinig zink. Zink en koper worden samen beoordeeld, omdat een scheve verhouding de opname van beide kan beïnvloeden.
Gratis voeradvies

Twijfel je wat jouw paard nodig heeft?

Vertel ons over je paard en wij adviseren gratis het voer dat erbij past. Persoonlijk, zonder verplichtingen.

Vraag gratis advies

"Goed voer voor mijn oude paard van 27 met cushing."

Wilke, via WebwinkelKeur
  1. Vertel over je paard Leeftijd, gebruik, gewicht en eventuele aandachtspunten. Duurt 2 minuten.
  2. Wij denken mee Onze voerspecialist stelt een passend voerplan voor uit 40+ merken.
  3. Advies in je mail Binnen 2 werkdagen, gratis en zonder verplichtingen.
De waardering van www.voervoorpaarden.nl bij WebwinkelKeur Reviews is 9,6/10 gebaseerd op 51 reviews.

Nieuwe shop live!

Ja onze nieuwe webshop is live! Maak nu je (nieuwe) account aan en ontvang direct je eerste spaarpunten!

Had je voorheen ook een account? De historie daarvan hebben we helaas niet uit onze oude shop over kunnen nemen.