Wat zijn probiotica voor paarden?
Probiotica zijn levende micro-organismen die een gunstig effect kunnen hebben op de darmflora. In paardenvoer en supplementen gaat het meestal om gist (vaak de gistsoort Saccharomyces cerevisiae) en om bepaalde melkzuurbacteriën.
Een paard is voor de vertering van ruwvoer afhankelijk van miljarden micro-organismen in de blinde darm en dikke darm. Zij breken de vezels uit hooi en gras af. Daarbij komen vluchtige vetzuren vrij, die voor een paard een belangrijke energiebron zijn. Is die darmflora stabiel, dan verloopt de vertering goed. Raakt hij uit balans, dan merk je dat vaak aan de mest, de eetlust of de conditie.
De samenstelling van de darmflora is gevoelig voor veranderingen. Een abrupte voerwissel, een grote krachtvoermaaltijd of stress kan de balans tussen verschillende soorten micro-organismen verschuiven. Probiotica worden gegeven met als doel die balans te ondersteunen.
Gist en melkzuurbacteriën werken niet op dezelfde manier. Levende gist wordt vooral in verband gebracht met de vezelvertering in de dikke darm. Melkzuurbacteriën komen van nature vooral in de maag en dunne darm voor. Welke soort het meest zinvol is, hangt af van de situatie en het product.
Wat is het verschil tussen probiotica en prebiotica?
De namen lijken op elkaar, maar ze doen iets anders:
- Probiotica zijn de levende micro-organismen zelf.
- Prebiotica zijn voedingsvezels die als voeding dienen voor de gunstige micro-organismen die al in de darm zitten. Voorbeelden zijn FOS en MOS, bepaalde suikerketens die je vaak op etiketten ziet staan.
Veel producten combineren beide. Ook gewoon goed ruwvoer is in feite voeding voor de darmflora. Een rantsoen met veel vezels is daarom de basis, waarop pro- en prebiotica hooguit een aanvulling zijn.
Daarnaast kom je soms de term postbiotica tegen. Daarmee bedoelt men gedode gistcellen of stoffen die micro-organismen aanmaken. Die zijn niet levend, maar kunnen volgens fabrikanten wel een rol spelen in de darm. Het onderzoek daarnaar is nog in ontwikkeling.
Voor welk paard zijn probiotica zinvol?
Een gezond paard met een stabiel rantsoen, voldoende goed ruwvoer en weinig stress heeft meestal geen probiotica nodig. Ze kunnen wel passen in situaties waarin de darmflora onder druk staat, zoals:
- Voerwissels: een nieuw krachtvoer, een andere partij hooi of de overgang naar of van de wei.
- Stress: transport, wedstrijden, verhuizing of een nieuwe groep.
- Na een kuur met medicijnen: bijvoorbeeld na antibiotica of ontworming. Bespreek met je dierenarts wat in jouw situatie past.
- Dunne mest of vrij mestwater: als ondersteuning naast een goed rantsoen, nadat de dierenarts andere oorzaken heeft uitgesloten.
- Oudere paarden: bij hen werkt de spijsvertering soms minder efficiënt.
- Paarden met veel krachtvoer: bijvoorbeeld sportpaarden, bij wie meer zetmeel in de dikke darm terecht kan komen.
Ook een paard dat slecht gedijt ondanks een goed rantsoen, of een paard met wisselende mest, kan baat hebben bij een periode met probiotica. Laat de dierenarts dan wel eerst kijken naar zaken als het gebit en wormen, want die zijn vaak de echte oorzaak.
Heeft je paard aanhoudende diarree, valt het af of eet het slecht? Schakel dan eerst je dierenarts in. Probiotica zijn geen behandeling voor een ziekte.
Hoe geef je probiotica aan je paard?
Probiotica zijn er als poeder, pellet, pasta of als onderdeel van een krachtvoer. Een paar praktische punten:
- Volg de dosering op de verpakking. Die is afgestemd op het product en het gewicht van je paard.
- Geef dagelijks. De meeste probiotica blijven niet blijvend in de darm. Ze hebben vooral effect zolang je ze geeft.
- Begin op tijd. Bij een geplande voerwissel of transport start je vaak een paar dagen tot een week van tevoren en ga je nog een tijd door daarna.
- Een pasta is handig voor een kortdurende situatie, zoals een wedstrijd of transport.
- Meng door het voer. Geef het bij voorkeur bij een maaltijd, zodat je zeker weet dat het opgegeten wordt.
Hoe lang je doorgaat, hangt af van de reden. Bij een tijdelijke situatie is een korte kuur vaak genoeg. Bij een paard met een structureel gevoelige spijsvertering geven sommige eigenaren langere tijd.
Probiotica zitten ook in sommige krachtvoeders en balancers. Kijk op het etiket bij de toevoegingsmiddelen. Daar staat welke micro-organismen erin zitten en hoeveel. Krijgt je paard al zo’n voer, dan is een extra supplement niet altijd nodig.
Waar let je op bij probiotica?
- Bewaar ze goed. Het gaat om levende organismen. Warmte, vocht en zonlicht kunnen ze aantasten. Bewaar ze koel en droog en sluit de verpakking goed af. Let op de houdbaarheidsdatum.
- Niet mee in warm water. Wil je probiotica door een slobber mengen, laat de slobber dan eerst afkoelen.
- Geen oplossing voor rantsoenfouten. Bij te weinig ruwvoer, grote krachtvoermaaltijden of abrupte voerwissels lossen probiotica het onderliggende probleem niet op. Kijk eerst naar het rantsoen.
- Combinaties. Probiotica worden vaak gecombineerd met prebiotica of met supplementen voor de maag of darm. Let erop dat je niet dezelfde stoffen dubbel geeft.
- Kijk naar het geheel. Een gezonde darmflora begint bij voldoende goed ruwvoer, regelmaat, kleine krachtvoermaaltijden, schoon water en geleidelijke voerwissels. Probiotica werken het best als die basis op orde is.
- Overleg bij medicatie. Krijgt je paard antibiotica, vraag dan je dierenarts wanneer je het best met probiotica kunt beginnen. Sommige bacteriën in probiotica worden door antibiotica ook gedood.
- Verwachtingen. Het effect verschilt per paard en per situatie. Bij sommige paarden zie je duidelijk verschil in de mest, bij andere minder.
In het kort
- Probiotica zijn levende micro-organismen, vaak gist en melkzuurbacteriën, die bijdragen aan een stabiele darmflora.
- Prebiotica zijn vezels die de gunstige darmflora voeden; veel producten combineren beide.
- Ze passen vooral rond voerwissels, transport, stress en bij een gevoelige spijsvertering.
- Geef ze dagelijks, volg de dosering op de verpakking en bewaar ze koel en droog.
- Bij aanhoudende diarree of afvallen schakel je eerst de dierenarts in.