Wat is hooi en waarom is het zo belangrijk?
Hooi is gras dat gemaaid is, op het land gedroogd en daarna in balen geperst. Door het drogen bevat goed hooi weinig vocht, meestal rond de 15% of minder. Daardoor is het lang houdbaar als je het droog bewaart.
Hooi is ruwvoer. Het bestaat voor een groot deel uit vezels. Die vezels zijn de belangrijkste brandstof voor de dikke darm van het paard. Daar zetten micro-organismen ze om in energie. Een gezonde darmflora heeft een constante aanvoer van vezels nodig.
Daarnaast zorgt het kauwen op hooi voor veel speeksel. Dat speeksel helpt het maagzuur te bufferen. Paarden zijn gemaakt om een groot deel van de dag te eten. Genoeg ruwvoer, verdeeld over de dag, is daarom de basis van elk rantsoen. Krachtvoer en supplementen komen pas daarna.
Dat geldt voor elk paard, van een pony op een paddock tot een sportpaard in zwaar werk. Het verschil zit vooral in de hoeveelheid en de soort hooi die je kiest.
Wat is het verschil tussen hooi, kuilgras en stro?
In Nederland worden verschillende soorten ruwvoer gevoerd. Ze verschillen vooral in vochtgehalte, bewaring en voederwaarde.
- Hooi is gras dat volledig op het land is gedroogd. Het is droog, stuift soms wat meer en is lang houdbaar.
- Kuilgras of voordroogkuil is gras dat minder lang droogt en luchtdicht verpakt wordt in plastic. Het bevat meer vocht en door een lichte vergisting blijft het goed. Het is stofarm, maar moet na opening vrij snel op.
- Hooilage zit daartussenin: drogere kuil die ook luchtdicht verpakt is.
- Stro is de stengel van granen na de oogst. Het bevat veel vezels, maar weinig energie en eiwit. Het wordt soms in kleine hoeveelheden bijgemengd bij paarden die moeten afvallen, maar is geen volledige vervanging van hooi.
Omdat kuilgras meer vocht bevat, heb je er per kilo meer van nodig om dezelfde hoeveelheid droge stof te geven. Reken dus altijd in droge stof als je hooi en kuil vergelijkt.
Hoeveel hooi heeft een paard nodig?
Een paard heeft ongeveer 1,5–2% van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag nodig, gerekend in droge stof. Voor een paard van 600 kilo is dat 9 tot 12 kilo droge stof. Hooi bevat meestal rond de 85% droge stof. Je komt dan uit op ongeveer 10,5 tot 14 kilo hooi per dag.
Staat het paard een deel van de dag op de wei, dan haalt het daar ook ruwvoer uit. Hoeveel precies, is lastig te meten en hangt af van het seizoen en de grasgroei.
Een paar vuistregels:
- Weeg het hooi. Een ‘plak’ of ‘armvol’ verschilt sterk in gewicht.
- Verdeel het hooi over de dag en laat het paard bij voorkeur niet langer dan een paar uur zonder ruwvoer staan.
- Een paard dat moet afvallen, krijgt niet minder dan ongeveer 1,5% zonder overleg met de dierenarts. Kies dan liever hooi met minder energie en gebruik een slowfeeder.
- Een paard dat moeilijk op gewicht blijft, heeft baat bij hooi met meer voederwaarde en zo nodig onbeperkt ruwvoer.
Hoe herken je goed hooi?
De kwaliteit van hooi verschilt sterk per partij, per perceel en per jaar. Met je ogen, neus en handen kom je al een eind:
- Geur: fris en kruidig. Een muffe, zure of schimmelige geur is een slecht teken.
- Kleur: groen tot lichtgroen-geel. Erg bruin of grijs hooi is vaak nat geworden of broeierig.
- Stof: schud een plak uit. Veel stof of witte wolken wijzen op schimmel. Dat is slecht voor de luchtwegen.
- Structuur: soepel en niet te grof. Hooi met veel harde stengels is vaak laat gemaaid en bevat minder voedingsstoffen.
- Verontreiniging: geen zand, aarde, plastic of giftige planten zoals Jacobskruiskruid.
Wat je niet kunt zien of ruiken, is het gehalte aan suiker, eiwit en mineralen. Daarvoor is een ruwvoeranalyse nodig. Die is vooral zinvol bij paarden met EMS, PPID of een gevoeligheid voor hoefbevangenheid, waar het suikergehalte belangrijk is. Ook als je een grote partij koopt, geeft een analyse houvast.
Ook goed hooi blijft alleen goed als je het goed bewaart. Leg balen droog, op pallets en niet direct op een betonnen vloer, zodat er lucht onderdoor kan. Zorg voor een overkapping die regen en sneeuw tegenhoudt, maar wel ventilatie toelaat. Houd ongedierte zo veel mogelijk weg. Merk je bij het openen van een baal schimmel, broei of een muffe geur, voer die baal dan niet. Schimmelig hooi kan de luchtwegen en de darmen van je paard belasten. Gebruik oudere balen eerst, zodat het hooi niet onnodig lang ligt.
Welk hooi past bij welk paard?
Niet elk hooi past bij elk paard. Vroeg gemaaid hooi bevat vaak meer energie, eiwit en suiker. Later gemaaid hooi is grover, bevat meer vezels en minder voedingsstoffen.
- Paarden met overgewicht, EMS of PPID: hooi met weinig suiker en een gemiddelde tot lage voederwaarde. Weken in water verlaagt het suikergehalte, maar spoelt ook mineralen uit. Vul die dan aan met een balancer of mineralensupplement.
- Sportpaarden, jonge paarden en drachtige of zogende merries: hooi met meer voederwaarde en eiwit, eventueel aangevuld met luzerne.
- Paarden met luchtwegproblemen: zo stofvrij mogelijk hooi, eventueel kort bevochtigd of gestoomd, of kuilgras.
- Oudere paarden met een slecht gebit: zacht, fijn hooi. Kauwt het paard echt slecht, dan vervangt een slobber van geweekte vezels een deel van het hooi.
Hooi bevat vaak te weinig van sommige vitaminen en mineralen. Een rantsoen met vooral hooi en weinig krachtvoer vul je daarom aan met een balancer, mineralensupplement of liksteen.
In het kort
- Hooi is gedroogd gras en vormt als ruwvoer de basis van het rantsoen.
- Een paard heeft ongeveer 1,5–2% van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag nodig (droge stof).
- Goed hooi ruikt fris, is groen tot lichtgeel en vrij van stof en schimmel.
- Kies het hooi op het paard. Een ruwvoeranalyse laat het suikergehalte zien.
- Weeg het hooi, verdeel het over de dag en vul vitaminen en mineralen aan.