Wat is een balancer?
Een balancer (ook wel ruwvoerbalancer genoemd) is een voer dat bedoeld is om het rantsoen in balans te brengen. Het is een kleine, geconcentreerde brok of pellet. Per kilo bevat hij veel meer vitaminen, mineralen en sporenelementen dan gewoon krachtvoer.
Het idee erachter is simpel. Hooi en gras leveren de meeste energie en vezels die een paard nodig heeft, maar vaak niet genoeg van alle voedingsstoffen. Denk aan sporenelementen zoals selenium, zink en koper, en aan vitamine E, vooral in hooi. Ook het eiwit uit ruwvoer bevat niet altijd genoeg van bepaalde aminozuren, zoals lysine.
Een balancer vult die tekorten aan met een kleine dagelijkse portie. Omdat de portie klein is, voeg je nauwelijks energie, suiker of zetmeel toe aan het rantsoen.
Je kunt een balancer zien als de schakel tussen ruwvoer en supplementen. Het ruwvoer zorgt voor de basis en de energie, de balancer voor de bouwstoffen die daarin ontbreken. Zo houd je het rantsoen eenvoudig, met zo min mogelijk losse potjes en poeders.
Wat is het verschil met krachtvoer en een mineralensupplement?
Er zijn drie manieren om vitaminen en mineralen aan te vullen. Ze lijken op elkaar, maar werken anders.
- Krachtvoer (brok of muesli): levert vooral energie, met daarnaast vitaminen en mineralen. Die mineralen zijn berekend op de aanbevolen hoeveelheid, vaak een paar kilo per dag. Geef je minder dan aanbevolen, dan krijgt je paard ook minder vitaminen en mineralen binnen dan bedoeld.
- Balancer: levert vitaminen, mineralen en meestal ook hoogwaardig eiwit, in een kleine portie en met weinig energie.
- Mineralensupplement (poeder of pellet): levert vitaminen en mineralen in een nog kleinere portie, meestal zonder noemenswaardig eiwit.
Welke vorm het best past, hangt af van wat je paard verder eet. Een balancer is vooral handig als je paard ook wat extra eiwit kan gebruiken, of als je de minerale aanvulling graag als brok geeft in plaats van als poeder.
Voor welk paard is een balancer geschikt?
Een balancer past vooral bij paarden die hun energie grotendeels uit ruwvoer halen:
- Makkelijke houders die op hooi of gras op gewicht blijven en geen krachtvoer nodig hebben.
- Paarden die gevoelig zijn voor suiker en zetmeel, zoals paarden met EMS, PPID of een geschiedenis van hoefbevangenheid. De kleine portie bevat weinig NSC (suiker plus zetmeel). Overleg het rantsoen bij deze paarden met je dierenarts.
- Paarden die minder krachtvoer krijgen dan aanbevolen, waardoor ze via de brok te weinig vitaminen en mineralen binnenkrijgen.
- Paarden in licht tot middelzwaar werk die geen extra energie nodig hebben, maar wel goede voedingsstoffen voor spieren, hoeven en vacht.
- Jonge en oudere paarden, zolang de balancer daarvoor geschikt is. Er bestaan varianten die zijn afgestemd op groei of op senioren.
Minder geschikt is een balancer als je paard al de volledige aanbevolen hoeveelheid van een compleet krachtvoer krijgt. Dan levert de brok de vitaminen en mineralen al. Ook een paard dat moeilijk op gewicht blijft, heeft aan alleen een balancer meestal niet genoeg. Die heeft daarnaast extra energie nodig, bijvoorbeeld uit vezels, olie of krachtvoer.
Hoe voer je een balancer?
Een balancer voer je dagelijks, in de hoeveelheid die op de verpakking staat. Die is meestal afgestemd op het gewicht van je paard. Weeg de portie af, want een maatschep van een ander voer klopt vaak niet.
- Verdeeld of in één keer: door de kleine portie kun je een balancer prima in één maaltijd geven. Verdeel hem over twee maaltijden als je paard dat prettiger vindt.
- Los of gemengd: je kunt hem los geven, maar ook mengen door een handje gehakseld ruwvoer of een slobber. Dat zorgt ervoor dat je paard rustiger eet.
- Opbouwen: stap je over van krachtvoer naar een balancer, of van de ene balancer naar de andere, doe dat dan geleidelijk in ongeveer een week.
- Regelmaat: het effect van een balancer zit in de dagelijkse aanvulling. Af en toe geven heeft weinig zin.
Veranderingen in vacht en hoeven zie je meestal niet direct. Hoorn groeit langzaam, dus geef een nieuw rantsoen een paar maanden de tijd voordat je beoordeelt of het verschil maakt.
Waar let je op bij een balancer?
- Voorkom dubbele aanvulling. Combineer een balancer niet zomaar met een volledige portie krachtvoer en een los mineralensupplement. Sommige stoffen, zoals selenium, kunnen in te hoge hoeveelheden schadelijk zijn. Tel alle bronnen bij elkaar op.
- Kijk naar je ruwvoer. Hooi verschilt sterk per perceel en per jaar. Een hooianalyse laat zien welke mineralen in jouw hooi zitten en waar tekorten zitten. Dan kun je gerichter kiezen.
- Vergelijk het etiket. Balancers verschillen in eiwitgehalte, NSC en in de hoeveelheid selenium, zink, koper en vitamine E. Kies er een die past bij je paard en je ruwvoer.
- Losse supplementen blijven soms nodig. Een balancer levert een brede basis. Heeft je paard voor een specifiek doel iets extra nodig, zoals elektrolyten bij veel zweten, dan komt dat erbij.
- Volg de conditie. Houd het gewicht en de conditie van je paard in de gaten en pas het ruwvoer aan als het nodig is. Een balancer is geen vervanging van voldoende ruwvoer.
- Medische situaties: bij aandoeningen zoals EMS, PPID of PSSM is het rantsoen een onderdeel van een breder plan. Stem dat af met je dierenarts.
Ook bij een paard op de wei kan een balancer zinvol zijn. Gras levert in het groeiseizoen meer vitaminen dan hooi, maar sporenelementen zoals selenium zijn in Nederlandse grond vaak beperkt aanwezig. Of en hoeveel aanvulling nodig is, hangt af van de situatie. Een gras- of hooianalyse en advies van een voedingsdeskundige geven dan duidelijkheid.
In het kort
- Een balancer levert vitaminen, mineralen, sporenelementen en vaak eiwit, in een kleine dagelijkse portie.
- Hij past bij paarden die vooral op ruwvoer leven en weinig of geen krachtvoer krijgen.
- Geef je de volledige aanbevolen hoeveelheid krachtvoer, dan is een balancer meestal niet nodig.
- Volg de dosering op de verpakking en voorkom dubbele aanvulling met andere supplementen.
- Een hooianalyse helpt om de juiste balancer te kiezen.