Gratis eigen bezorging vanaf €175
Sparen voor korting op volgende bestelling
Specialist in paardenvoer & supplementen
Home » Kennisbank » Begrippen » Cushing (PPID)

Cushing (PPID) bij paarden

19 november 2026
6 min

Cushing, officieel PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction), is een hormonale aandoening van de hypofyse die vooral bij oudere paarden en pony's voorkomt. De dierenarts stelt de diagnose en behandeling. Met het rantsoen houd je rekening met suiker, zetmeel, conditie en vachtverzorging.

Wat is Cushing (PPID) bij paarden?

PPID staat voor Pituitary Pars Intermedia Dysfunction. In gewone taal: een deel van de hypofyse, een kleine klier aan de onderkant van de hersenen, werkt niet meer goed. Die hypofyse stuurt veel andere hormonen in het lichaam aan.

Bij een paard met PPID remt het lichaam de hypofyse minder goed af. Daardoor maakt dat deel van de klier te veel hormonen aan. Dat heeft gevolgen voor onder meer de vachtwisseling, de spieren, het afweersysteem en de manier waarop het lichaam met suiker omgaat.

In de volksmond heet het nog vaak de ziekte van Cushing, naar de vergelijkbare aandoening bij mensen en honden. Bij paarden werkt het mechanisme anders, daarom gebruiken dierenartsen tegenwoordig de term PPID. Het is een aandoening die langzaam verloopt en niet overgaat. Met goede begeleiding kunnen veel paarden er wel jaren prettig mee leven.

Welke paarden krijgen PPID en hoe herken je het?

PPID komt vooral voor bij paarden en pony’s van middelbare en oudere leeftijd, meestal vanaf een jaar of vijftien. Het kan bij elk ras voorkomen. Pony’s en oudere paarden zie je er in de praktijk relatief vaak mee.

Signalen die bij PPID kunnen passen:

  • een lange, krullende of dikke vacht die niet goed verhaart, of een vachtwissel die steeds later komt;
  • meer drinken en meer plassen;
  • spierverlies, vooral langs de rug en de bovenlijn, soms met een hangbuik;
  • vetophoping boven de ogen, op de manen of bij de staartinplant;
  • veel zweten, ook zonder inspanning;
  • sloomheid, minder energie of minder zin in werk;
  • trage wondgenezing of vaker infecties, zoals hoefzweren of tandvleesproblemen;
  • een of meer periodes van hoefbevangenheid.

Niet elk paard laat alle signalen zien. Vooral in een vroeg stadium zijn ze vaag. Twijfel je, laat dan de dierenarts kijken. Die kan met een bloedonderzoek vaststellen of er sprake is van PPID en bespreekt welke behandeling past.

Waarom is voeding belangrijk bij een paard met PPID?

Voeding behandelt PPID niet. Medicatie en begeleiding horen bij de dierenarts. Toch speelt het rantsoen een grote rol in hoe het paard zich voelt.

Een flink deel van de paarden met PPID is ook insulineresistent. Dat betekent dat het lichaam minder goed reageert op insuline, het hormoon dat suiker uit het bloed naar de cellen brengt. Bij die paarden hangt een hoge inname van suiker en zetmeel samen met een groter risico op hoefbevangenheid. Daarom let je bij PPID vrijwel altijd op de hoeveelheid NSC in het rantsoen. NSC staat voor suiker plus zetmeel.

Daarnaast verliezen veel paarden met PPID spiermassa. Een rantsoen met voldoende goed eiwit en de juiste vitaminen en mineralen ondersteunt het behoud van spieren en een normale weerstand. Oudere paarden hebben bovendien vaak een slechter gebit, waardoor de opname van ruwvoer moeilijker wordt.

Het rantsoen verschilt dus sterk per paard. Een dikke pony met PPID en insulineresistentie heeft een ander plan nodig dan een mager, ouder paard dat moeilijk op gewicht blijft. Bij de eerste draait het om weinig suiker en zetmeel en een beperkte hoeveelheid energie. Bij de tweede zoek je extra energie uit vezels en olie, zonder de NSC flink te verhogen.

Verdeel het krachtvoer over meerdere kleine maaltijden per dag. Grote porties krachtvoer in één keer laten de bloedsuikerspiegel sterker stijgen. Zorg er ook voor dat het paard zo min mogelijk lange periodes zonder ruwvoer staat. Een slowfeeder helpt om het hooi over de dag te verdelen.

Hoe stel je het rantsoen samen voor een paard met Cushing?

Ruwvoer als basis. Hooi of kuilgras vormt het grootste deel van het rantsoen. Reken op ongeveer 1,5–2% van het lichaamsgewicht aan droge stof per dag. Kies bij voorkeur ruwvoer met een laag suikergehalte. Een ruwvoeranalyse geeft daar duidelijkheid over. Weken in water verlaagt het suikergehalte, maar spoelt ook mineralen weg.

Krachtvoer met weinig suiker en zetmeel. Heeft het paard meer energie nodig, kies dan een brok of muesli met een laag NSC-gehalte. Energie uit vezels en olie past bij deze paarden beter dan energie uit granen. Bietenpulp zonder toegevoegde melasse en luzerne zijn vaak gebruikte bronnen.

Vitaminen en mineralen. Een paard dat alleen hooi en weinig krachtvoer krijgt, komt vaak tekort aan mineralen en vitaminen. Een balancer vult dat aan zonder veel extra energie.

Gebit. Kauwt het paard slecht of maakt het propjes van hooi, overleg dan met de dierenarts of tandarts. Een slobber van geweekte vezels kan dan een deel van het ruwvoer vervangen.

Waar let je op bij een paard met PPID?

  • Weidegang. Gras kan veel suiker bevatten, vooral in het voorjaar en het najaar en op zonnige dagen met koude nachten. Overleg met de dierenarts hoeveel weidegang verantwoord is. Een graasmasker of een kleinere paddock kan helpen de inname te beperken.
  • Conditie. Houd het gewicht en de spieren in de gaten. Te dik en te mager brengen allebei problemen mee. Een conditiescore en een lintmeter maken veranderingen zichtbaar.
  • Hoeven. Laat de hoefsmid regelmatig komen en let op signalen van hoefbevangenheid. Wil het paard niet lopen of staat het met de voorbenen naar voren, bel dan direct de dierenarts.
  • Vacht. Een paard met een dikke vacht die niet verhaart, zweet snel. Scheren kan in de warme maanden prettig zijn.
  • Gebit en ontworming. Laat het gebit regelmatig controleren en volg een ontwormingsbeleid op basis van mestonderzoek.
  • Supplementen. Er zijn supplementen die passen in het rantsoen van een paard met PPID, bijvoorbeeld om de vacht of het afweersysteem te ondersteunen. Ze vervangen nooit de behandeling. Volg de dosering op de verpakking en meld het gebruik aan je dierenarts.

In het kort

  • PPID (Cushing) is een hormonale aandoening van de hypofyse die vooral oudere paarden en pony’s treft.
  • Een vacht die niet verhaart, spierverlies en hoefbevangenheid zijn bekende signalen. De dierenarts stelt de diagnose.
  • Voer veel ruwvoer met weinig suiker en kies krachtvoer met een laag NSC-gehalte.
  • Zorg voor voldoende eiwit, vitaminen en mineralen om de spieren en weerstand te ondersteunen.
  • Beperk de weidegang in risicoperiodes en houd hoeven, gebit en conditie goed in de gaten.

Deel dit artikel

Bijpassende producten

Bekijk alles
Agrobs Gipfelstürmer Mineral

Agrobs Gipfelstürmer Mineral

St. Hippolyt GlucoGard

St. Hippolyt GlucoGard

PerNaturam Herbavisceral

PerNaturam Herbavisceral

St. Hippolyt Wes Bodyguard

St. Hippolyt Wes Bodyguard

Verwante begrippen

Alle begrippen A–Z

Vraag en antwoord

Een supplement kan een paard met Cushing ondersteunen, maar vervangt geen medicatie. Overleg altijd met je dierenarts en voer weinig suiker en zetmeel.

Nee, PPID gaat niet meer over. Het is een aandoening die langzaam verloopt. De dierenarts kan wel medicatie voorschrijven die de hormoonhuishouding beïnvloedt. Bij veel paarden nemen de klachten daardoor af. Daarnaast maken voeding, weidegang, hoefverzorging, gebitsverzorging en het scheren van de vacht veel verschil voor hoe het paard zich voelt. Veel paarden met PPID kunnen met goede begeleiding nog jaren gereden worden of met plezier in de wei staan. Laat het paard regelmatig controleren, zodat de dierenarts de behandeling kan bijstellen als dat nodig is.

Dat hangt af van het paard. Vooral bij paarden met PPID die ook insulineresistent zijn of eerder hoefbevangen waren, is voorzichtigheid nodig. Gras bevat in het voorjaar, het najaar en na zonnige dagen met koude nachten vaak veel suiker. Veel eigenaren kiezen dan voor korte periodes op de wei, een graasmasker of een paddock met weinig gras. Weidegang ’s nachts of vroeg in de ochtend geeft vaak een lagere suikerinname. Bespreek met je dierenarts wat voor jouw paard verantwoord is, omdat dat sterk verschilt per paard.

Gratis voeradvies

Twijfel je wat jouw paard nodig heeft?

Vertel ons over je paard en wij adviseren gratis het voer dat erbij past. Persoonlijk, zonder verplichtingen.

Vraag gratis advies

"Goed voer voor mijn oude paard van 27 met cushing."

Wilke, via WebwinkelKeur
  1. Vertel over je paard Leeftijd, gebruik, gewicht en eventuele aandachtspunten. Duurt 2 minuten.
  2. Wij denken mee Onze voerspecialist stelt een passend voerplan voor uit 40+ merken.
  3. Advies in je mail Binnen 2 werkdagen, gratis en zonder verplichtingen.
De waardering van www.voervoorpaarden.nl bij WebwinkelKeur Reviews is 9,6/10 gebaseerd op 51 reviews.

Nieuwe shop live!

Ja onze nieuwe webshop is live! Maak nu je (nieuwe) account aan en ontvang direct je eerste spaarpunten!

Had je voorheen ook een account? De historie daarvan hebben we helaas niet uit onze oude shop over kunnen nemen.