Wat is rotstraal?
De straal is het driehoekige, elastische deel aan de onderkant van de hoef. Hij vangt schokken op, helpt bij de doorbloeding van de hoef en geeft grip. Gezonde straalhoorn is stevig, rubberachtig en droog.
Bij rotstraal tasten bacteriën en schimmels het hoorn van de straal aan. Die micro-organismen gedijen goed in een vochtige omgeving zonder zuurstof, zoals diepe groeven vol mest en vuil. Het hoorn wordt zacht en breekt af, waardoor er holtes ontstaan waarin de infectie verder kan gaan.
Rotstraal komt veel voor en begint meestal oppervlakkig. Als het langer doorgaat, kan de infectie dieper doordringen tot in het gevoelige weefsel. Dan kan het paard pijn krijgen en kreupel gaan lopen. Op tijd ingrijpen maakt dus veel verschil.
Rotstraal kan aan één hoef voorkomen, maar vaak zijn meerdere hoeven tegelijk aangetast. De achterhoeven zijn op stal vaak het gevoeligst, omdat die het meest in mest en urine staan.
Hoe herken je rotstraal?
Rotstraal zie en ruik je meestal bij het uitkrabben van de hoeven. Let op deze signalen:
- een zwarte, smeuïge afscheiding in de groeven naast de straal of in de middelste groef;
- een sterke, rotte geur;
- straalhoorn dat zacht, rafelig of afbrokkelend is;
- diepe groeven of een spleet in het midden van de straal, soms tot tussen de ballen van de hoef;
- gevoeligheid bij het uitkrabben, terugtrekken van het been of kreupelheid.
Een beetje donker vuil in de groeven is nog geen rotstraal. Het verschil zit in de geur, de smeuïge structuur en het aangetaste hoorn eronder. Twijfel je, vraag dan je hoefsmid om mee te kijken.
Loopt je paard kreupel, is de straal erg gevoelig, bloedt er iets of zie je zwelling boven de hoef? Schakel dan de dierenarts in. Dan kan de infectie dieper zitten, of kan er iets anders aan de hand zijn, zoals een hoefzweer.
Hoe ontstaat rotstraal?
Rotstraal ontstaat meestal door een combinatie van omstandigheden waarin de straal te lang vochtig en vuil blijft. Belangrijke oorzaken zijn:
- Natte, vuile ondergrond. Lang staan in een natte box, modderige paddock of op mest geeft bacteriën en schimmels de kans.
- Te weinig beweging. Bij elke stap wordt de straal samengedrukt en weer losgelaten. Dat werkt als een soort pomp die vuil naar buiten werkt. Een paard dat veel stilstaat, mist dat effect.
- Hoefvorm en balans. Hoge verzenen, een smalle straal of diepe groeven houden vuil en vocht vast. Een te lang bekapritme verergert dat.
- Weinig uitkrabben. Als de hoeven niet dagelijks worden schoongemaakt, blijft vuil langer in de groeven zitten.
- Zwakke hoorn. Hoorn van mindere kwaliteit biedt minder weerstand tegen micro-organismen.
Rotstraal komt daarom vaker voor in de herfst en winter, als paddocks nat zijn en paarden meer op stal staan. Maar ook in de zomer kan het ontstaan, bijvoorbeeld bij een paard dat in een vochtige box staat.
Natte omstandigheden spelen ook een rol bij mok, een huidaandoening in de kootholte. Zie je beide tegelijk, dan is dat een duidelijk teken dat de omgeving te nat is.
Wat doe je bij rotstraal en welke rol speelt voeding?
De hoefsmid speelt een hoofdrol bij rotstraal. Hij of zij verwijdert het aangetaste hoorn en brengt de hoef weer in balans, zodat de straal goed kan meewerken en de groeven beter schoon blijven. Bij een diepe infectie of kreupelheid hoort ook de dierenarts erbij.
Zelf kun je veel doen aan de omstandigheden:
- krab de hoeven dagelijks uit, ook de groeven naast de straal;
- houd de box schoon en droog en verschoon nat strooisel regelmatig;
- zorg voor een droge plek in de paddock of wei;
- geef je paard zoveel mogelijk beweging;
- gebruik een middel voor de straalverzorging zoals je hoefsmid of dierenarts adviseert.
Voeding geneest geen rotstraal, maar draagt wel bij aan de kwaliteit van de hoorn. Sterk hoorn biedt meer weerstand. Let daarom op:
- Een compleet rantsoen. Voldoende eiwit van goede kwaliteit en de juiste mineralen zijn de basis.
- Biotine. Deze B-vitamine draagt bij aan de aanmaak van keratine, het eiwit in hoorn.
- Zink en koper. Deze sporenelementen zijn betrokken bij de opbouw van hoorn. Ruwvoer bevat er vaak te weinig van.
- Methionine. Dit zwavelhoudende aminozuur is een bouwsteen van keratine.
Een balancer of mineralensupplement vult deze stoffen aan. Een hoefsupplement kan daar een aanvulling op zijn als de hoornkwaliteit achterblijft. Reken op maanden voordat je verschil ziet, want hoorn groeit langzaam.
Waar let je op bij een paard dat gevoelig is voor rotstraal?
Sommige paarden krijgen steeds opnieuw rotstraal. Dan is het zinvol om met je hoefsmid te kijken naar het hele plaatje: hoefvorm, bekapritme, stalling en beweging.
- Bekapritme. Een korter interval houdt de hoef beter in balans en voorkomt diepe groeven.
- Strooisel. Kies voor strooisel dat vocht goed opneemt en verschoon natte plekken dagelijks.
- Paddock. Een verharde of goed gedraineerde plek bij de ingang en de voerplaats houdt de hoeven droger.
- Niet te agressief. Sterke, uitdrogende middelen kunnen gezond straalhoorn ook beschadigen. Gebruik ze alleen in overleg met je hoefsmid of dierenarts.
- Controle. Kijk na de behandeling elke dag of de geur verdwijnt en het hoorn steviger wordt.
Een paard met beslag of hoefschoenen heeft extra aandacht nodig, omdat vuil daar makkelijker blijft zitten. Bespreek met je hoefsmid hoe je de straal dan het best schoon houdt.
Kijk ook naar het rantsoen als je paard vaak hoefproblemen heeft. Bestaat het vooral uit hooi zonder aanvulling, dan kan het aan zink, koper of eiwit ontbreken. Laat bij twijfel je rantsoen doorrekenen of vraag advies aan een voedingsdeskundige. Kleine aanpassingen in het voer kunnen op de lange termijn sterkere hoorn opleveren.
Rotstraal in het kort
- Rotstraal is een infectie van de straal door bacteriën en schimmels.
- Je herkent het aan een zwarte, smeuïge afscheiding en een rotte geur.
- Dagelijks uitkrabben, een droge ondergrond en veel beweging zijn de basis.
- De hoefsmid verwijdert aangetast hoorn; bij kreupelheid hoort de dierenarts erbij.
- Een compleet rantsoen met biotine, zink, koper en methionine ondersteunt gezonde hoorn.