Wat is mok?
Mok is de verzamelnaam voor ontstekingen van de huid aan de onderbenen, vooral in de kootholte, de plek tussen kogel en hoef aan de achterkant van het been. In het Engels heet het mud fever of pastern dermatitis.
Mok is geen ziekte met één oorzaak, maar een huidreactie die door verschillende factoren tegelijk kan ontstaan. Daardoor ziet het er ook niet bij elk paard hetzelfde uit. Bij het ene paard gaat het om wat schilfers, bij het andere om natte, pijnlijke wonden met dikke korsten.
De achterbenen en witte benen worden vaak het eerst getroffen. Mok komt het meest voor in de natte maanden, maar ook in de zomer kan het optreden.
Mok kan hardnekkig zijn. Als de oorzaak blijft bestaan, bijvoorbeeld omdat een paard elke dag in de modder staat, komt het vaak terug. Bij langdurige mok kan de huid dikker en ruwer worden. Daarom is het belangrijk om er vroeg bij te zijn.
Hoe ontstaat mok?
Een gezonde huid vormt een barrière tegen bacteriën, schimmels en parasieten. Raakt die barrière beschadigd, dan krijgen ziekteverwekkers een kans. Bekende factoren zijn:
- Vocht en modder. Een huid die lang nat is, weekt op en raakt sneller beschadigd. Modderige weides en natte bodems zijn een bekende risicofactor.
- Bacteriën en schimmels. Die kunnen een al beschadigde huid verder ontsteken.
- Mijten. Vooral bij paarden met veel behang spelen benmijten vaak een rol. Ze veroorzaken jeuk, waardoor paarden stampen en schuren.
- Kleine wondjes en schuren. Bijvoorbeeld door stoppels, ruwe ondergrond of beenbeschermers die schuren.
- Licht en witte huid. Op witte benen kan zonlicht, soms in combinatie met bepaalde planten, de huid gevoeliger maken.
- Weerstand van het paard. Een paard dat in een mindere conditie is, kan vatbaarder zijn.
Vaak is het een combinatie. Een huid die door modder en regen al verweekt is, raakt sneller geïnfecteerd. En een paard met jeuk door mijten beschadigt zijn eigen huid door te stampen en te schuren. Pak je alleen één oorzaak aan, dan blijft het probleem daardoor soms bestaan.
Welke paarden zijn gevoelig voor mok?
Elk paard kan mok krijgen, maar sommige paarden hebben er vaker last van:
- Paarden met veel behang, zoals Friezen, trekpaarden en cobs. Onder het lange haar blijft vocht hangen en voelen mijten zich thuis.
- Paarden met witte benen. De huid onder wit haar is vaak gevoeliger.
- Paarden die veel in de modder staan, zoals op een natte winterwei of een drassige paddock.
- Paarden met een gevoelige huid in het algemeen, die ook last hebben van bijvoorbeeld zomereczeem.
Ook de omstandigheden maken veel uit. Een paard dat elke dag lang in een natte, vertrapte uitloop staat, loopt meer risico dan een paard met een droge stal en een goed afwaterende paddock. Een droge plek om te staan, zoals een verharde of overdekte hoek in de paddock, kan in de winter al veel schelen.
Hoe herken je mok en wat doe je eraan?
Mok begint vaak klein. Let op:
- rode, gevoelige of warme huid in de kootholte;
- schilfers, roos of rechtopstaande haartjes;
- vochtige plekken en gele of grijze korsten;
- kloven in de huid, vooral in de buiging van het been;
- een dik of warm onderbeen;
- jeuk, stampen of een paard dat zijn been niet aangeraakt wil hebben.
Omdat mok verschillende oorzaken heeft, is de aanpak ook verschillend. Een behandeling tegen bacteriën werkt niet als mijten de hoofdoorzaak zijn, en andersom. Laat mok daarom beoordelen door je dierenarts, zeker als het niet snel verbetert, als het been dik wordt of als je paard kreupel loopt. De diagnose en behandeling horen bij de dierenarts.
Wat je zelf altijd kunt doen, is de benen schoon en droog houden. Laat je paard zo mogelijk op een droge ondergrond staan en dep natte benen goed droog.
Een paar praktische tips om de huid te sparen:
- gebruik schone, goed passende beenbeschermers en controleer of ze niet schuren;
- laat de benen opdrogen voordat je er iets omheen doet;
- controleer de onderbenen dagelijks, vooral in de natte maanden;
- houd stal en boxbedding schoon en droog.
Welke rol speelt voeding bij mok?
Mok is in de eerste plaats een huidprobleem waarbij omstandigheden zoals vocht, modder en mijten de grootste rol spelen. Voeding lost mok niet op. Wel draagt een goed rantsoen bij aan een normale, gezonde huid. Let daarbij op:
- Een compleet rantsoen. Ruwvoer alleen levert vaak niet alle vitaminen en mineralen die een paard nodig heeft. Een balancer of mineralensupplement vult dat aan.
- Zink en koper. Deze sporenelementen zijn betrokken bij de opbouw en het herstel van huid en haar. In Nederlandse ruwvoeders zijn ze vaak beperkt aanwezig.
- Biotine. Bekend van hoefsupplementen, maar het draagt ook bij aan een normale huid en vacht.
- Omega-3-vetzuren. Bijvoorbeeld uit lijnzaad of lijnolie. Ze dragen bij aan een normale huidfunctie.
- Vitamine E. Een antioxidant die bij paarden op stal of op schrale weides vaak tekortschiet.
Voeding werkt bovendien niet van de ene op de andere dag. Huid en haar vernieuwen zich geleidelijk, dus een aangepast rantsoen heeft tijd nodig. Reken op enkele weken tot maanden voordat je verschil in huid en vacht ziet.
Geef niet zomaar meerdere supplementen tegelijk. Zink en koper zitten in veel producten en een teveel is ook niet gewenst. Kijk eerst wat je paard al binnenkrijgt.
In het kort
- Mok is een huidontsteking in de kootholte die door meerdere oorzaken tegelijk kan ontstaan, zoals vocht, modder, bacteriën en mijten.
- Paarden met veel behang en witte benen zijn er vaker gevoelig voor.
- Laat mok beoordelen door de dierenarts; de juiste behandeling hangt af van de oorzaak.
- Houd de benen schoon en droog en zorg voor een droge ondergrond.
- Een compleet rantsoen met voldoende zink, koper, biotine en omega-3 draagt bij aan een normale huid.